Genç Bilim adamına Öğütler

‘Gerçek’ araştırma yapan bilimci ile bilimsel işleri alışılagelmiş yöntemlerle rutin olarak yapanlar arasında kesin ayırım yapmak ne kolay ne de gereklidir. Büyük ve iyi yönetilen halka açık bir yüzme havuzunda çalışan birisi de, kendini bilimci olarak niteleyen yarım milyon kadar çalışan arasında kolaylıkla yer alabilir; sudaki hidrojen-demir yoğunluğunu ölçen, bakteri ve mantar miktarını kontrol eden bir kimse olduğu için. Böyle bir kişinin bilimci sayılmasının, aşağılayıcı homurtularla nasıl reddedildiğini duyar gibi oluyorum.Ama burada duralım: bilimci, bir bilimci gibi davranandır. Eğer bu havuz görevlisi akıllı ve hırslı bir kimse ise, bir halk kitaplığına veya gece okuluna gidip biraz bakteriyoloji ve mikoloji (mantar hastalığı bilimi) çalışarak, okulda fen derslerinde öğrendiklerini genişletebilir; bu yolla da, kuşkusuz, yüzme havuzunu insanlar için elverişli kılan sıcaklık ve nemin mikroorganizmaların üremesini de kolaylaştırdığını öğrenir. Buna karşılık, bakterileri yok eden klor insanlar için de aynı ölçüde zararlı olduğundan, görevli, havuz sahibine büyük masraf yaptırmadan ve müşterileri ürkütmeden, mantar ve bakterilerin nasıl kontrol altına alınacağını düşünmeye başlar. Belki de, çeşitli temizleme yöntemleri arasında bir seçim yaparken, bazı küçük deneylere de girecektir. Herhalde havuza giren insan sayısıyla mikroorganizma yoğunluğu arasındaki ilişkiyi belirleyen bir kayıt tutacak; ve belki, bir günde havuza girecek müşteri sayısına göre, kullanılacak klor yoğunluğunu ayarlamak üzere, deneyler yapacaktır. Eğer bütün bunları yaparsa, ücretli bir işçi gibi değil, bir bilimci gibi hareket etmiş olur. Önemli olan, mümkün olduğu kadar işin doğrusunu bulmak arzusu ve bunu sağlayabilecek girişimlerde bulunmasıdır. Bu nedenle ‘pür’ bilim ile uygulamalı bilim arasında –ve kuşkusuz ayrı sınıftanmışlar gibi (bkz. Bölüm 6)– her zaman ayırım yapmayacağım; “pür” sözcüğünün yanlış anlaşılması sonradan giderilemeyecek karışıklıklara neden olmuştur.

Bilime yeni başlayan bir kişi, kuşkusuz ‘bilimci falandır’ ya da ‘bilimci filandır’ laflarını duyar. Bu sözlere sakın inanmasın. Tek bir bilimci tipi diye bir şey yoktur. Buna karşın, tabii ki bilimciler vardır ve fizikçiler, avukatlar, din adamları veya yüzme havuzu görevlileri gibi, çeşitli özellikleri bulunan bir topluluk oluştururlar. Ben bu konuyu The Art of the Soluble (Çözülebilirin Sanatı) adlı kitabımda şöyle dile getirmiştim:

‘Bilimciler çeşitli işleri çok çeşitli şekillerde yapan ve birbirlerine benzemeyen yaradılışlarda olan kişilerdir. Aralarında koleksiyoncular, sınıflandırıcılar, düzenleyiciler de bulunur. Çoğu doğuştan detektiftir; birçoğu da yeni şeyler keşfetme eğilimindedir; bazıları sanatkar, bazıları da zanaat sahibidir. Şair - bilimciler, filozof - bilimciler, hatta, az da olsa mistik - bilimciler vardır. Bütün bu insanların ne tür bir ortak kafa yapısına veya mizaca sahip olmaları beklenebilir? Zorunlu olarak bilimci olan kişiler pek nadirdir; bilimci olan birçok kişi gerçekte, kolaylıkla başka birşey de olabilirdi.’